Tuinkalender november

In november gaat de tuin echt in rust. De meeste bomen zijn kaal, de border valt stil en de nachten worden kouder. Toch is dit geen maand om binnen te blijven zitten. Zolang de grond niet bevroren is, kun je nog volop planten, en wat je nu goed voorbereidt, pluk je in het voorjaar de vruchten van. In deze tuinkalender voor november lees je welke tuinklussen nu op de planning staan: van planten en snoeien tot het winterklaar maken van gazon, moestuin en vijver.

Kun je in november nog planten?

Ja, november is zelfs een van de beste plantmaanden van het jaar. De bodem is nog relatief warm en vochtig, waardoor wortels zich voor de winter rustig kunnen vestigen. Planten die nu de grond in gaan, starten in het voorjaar met een voorsprong ten opzichte van planten die pas in april worden gezet. De enige voorwaarde: de grond mag niet bevroren of drassig zijn.

Welke planten kun je in november planten?

• Hagen en heesters: november is het begin van het seizoen voor haagplanten met kale wortel en kluit. Denk aan beuk, liguster en taxus. Bekijk alle haagplanten en heesters.
• Vaste planten: winterharde vaste planten in pot kun je planten zolang het niet vriest. Ze slaan in de herfst vaak beter aan dan in het voorjaar.
• Bodembedekkers en siergrassen: stevige bodembedekkers zoals Waldsteinia en Vinca kunnen nu nog de grond in. Wacht met wintergevoelige siergrassen zoals Pennisetum liever tot het voorjaar.
• Rozen en fruitstruiken: rozen en fruitstruiken zoals bessen en frambozen worden traditioneel in de herfst geplant.
• Voorjaarsbloeiende bollen: tulpen kun je tot de eerste vorst planten. Heb je nog bloembollen liggen? Zet ze dan nu de grond in, ongeveer twee à drie keer zo diep als de bol hoog is.
• Winterbloeiers: vul potten en bakken bij de voordeur met winterviolen, skimmia, winterheide (Erica carnea) of Helleborus voor kleur tot in maart.

Plant je in november? Geef nieuwe planten bij droog weer één keer goed water en zorg dat de grond rond de wortels goed aansluit. Een laagje compost of afgevallen blad rond de voet beschermt de jonge wortels tegen de eerste vorst.

Snoeien in november

In november mag je bij vorstvrij weer de meeste loofbomen, heesters en hagen snoeien. Het blad is eraf, dus je ziet goed welke takken weg moeten. Toch is terughoudendheid verstandig: niet alles hoort in de herfst gesnoeid te worden.

• Wel snoeien: loofbomen en zomerbloeiende heesters die je wilt uitdunnen, dode of kruisende takken, en knotwilgen.
• Niet snoeien: voorjaarsbloeiers zoals forsythia, sering en rhododendron. Die hebben hun bloemknoppen al aangelegd. Snoei ze pas direct na de bloei.
• Wachten tot het voorjaar: hortensia’s, vlinderstruiken, lavendel en rozen. Een snoeiwond in de herfst maakt deze planten gevoeliger voor vorstschade.

Vaste planten: laten staan of terugknippen?

Je hoeft de border in november niet helemaal kaal te knippen. Uitgebloeide stengels en zaaddozen van bijvoorbeeld zonnehoed, hemelsleutel en siergrassen zijn in de winter decoratief bij rijp, bieden vogels voedsel en geven insecten een plek om te overwinteren. Bovendien beschermt het oude blad het hart van de plant tegen vorst. Knip alleen planten terug die slap worden of gaan rotten, zoals pioenrozen en hosta’s. De rest ruim je in februari of maart op.

Gazon winterklaar maken in november

Gras groeit door zolang de temperatuur boven de 6 graden blijft. Maai het gazon in november daarom nog één keer bij droog weer, op een iets hogere stand dan in de zomer (ongeveer 4 à 5 centimeter). Zo gaat het gras niet te lang en vatbaar voor schimmels de winter in.

• Hark afgevallen bladeren regelmatig van het gras. Een dikke laag blad neemt licht weg en zorgt voor kale, gele plekken.
• Heb je in september of oktober nog geen herfstmest gegeven? Dan is begin november de laatste kans. Kies een meststof met veel kalium en weinig stikstof, dat maakt het gras weerbaarder tegen kou.
• Loop niet over bevroren gras. De grassprieten breken dan en er ontstaan bruine plekken.

Meer producten voor een gezond gazon vind je bij gazon.

Bladeren ruimen en de tuin opruimen

Afgevallen blad is geen afval, maar een waardevolle grondstof. Hark het van het gazon, de bestrating en de vijver, maar laat het gerust liggen onder heesters en in de border. Daar vormt het een beschermende deken voor de bodem en voedsel voor het bodemleven. Te veel blad kun je verzamelen in een bladkorf of op de composthoop.

• Verwijder groene aanslag van terrassen en paden, zodat ze in de winter niet glad worden.
• Maak de dakgoten en afvoerputjes bladvrij.
• Sluit buitenkranen af en laat ze leeglopen om bevriezing te voorkomen.
• Maak tuingereedschap schoon, slijp snoeischaren en berg alles droog op. Nieuw nodig? Kijk bij tuingereedschap.

Planten beschermen tegen vorst

Niet elke plant is even winterhard. Zet vorstgevoelige kuipplanten zoals oleander, citrus en fuchsia voor de eerste nachtvorst op een lichte, vorstvrije plek binnen. Olijfbomen en laurier kunnen meestal buiten blijven, maar zet de pot dan op voetjes en tegen een beschutte muur.

• Wikkel potten van planten die buiten blijven in jute of noppenfolie, zodat de wortelkluit niet bevriest.
• Bescherm gevoelige vaste planten met een laag blad, stro of dennentakken over het hart van de plant.
• Graaf dahlia’s en gladiolen op nadat het blad door de eerste vorst zwart is geworden. Laat de knollen drogen en bewaar ze koel en vorstvrij.

Moestuin in november

Het moestuinseizoen loopt ten einde, maar helemaal stil ligt het nog niet. Winterharde groenten zoals boerenkool, spruitjes, prei en pastinaak kunnen gewoon blijven staan. Boerenkool en spruitjes worden na een nachtje vorst zelfs zoeter.

• Plant knoflook in november. De teentjes hebben een koude periode nodig om in de zomer mooie bollen te vormen.
• Zaai winterharde tuinbonen voor een vroege oogst in het voorjaar.
• Spit zware kleigrond grof om. De vorst valt de kluiten in de winter uiteen, zodat je in het voorjaar een fijne, kruimelige bodem hebt. Zandgrond hoef je niet te spitten. Daar is een laag compost of groenbemester beter.
• Dek lege bedden af met compost, blad of stro om het bodemleven te beschermen.

Op zoek naar verse kruiden voor volgend seizoen? Bekijk onze tuinkruiden.

Vijver in november

Bladeren die in de vijver vallen, rotten en zorgen voor een slechte waterkwaliteit. Schep ze er regelmatig uit of span tijdelijk een fijnmazig net over het water. Let er daarbij op dat vogels en egels er niet in verstrikt kunnen raken.

• Knip afgestorven blad van water- en oeverplanten af, maar laat holle stengels van riet en lisdodde staan. Daardoor kan er gas uit het water ontsnappen als de vijver dichtvriest.
• Stop met het voeren van vissen zodra de watertemperatuur onder de 8 graden zakt.
• Haal de pomp en filters uit het water als je die niet in de winter laat draaien en berg ze vorstvrij op.

Vogels en dieren helpen

Een tuin die niet tot in de puntjes is opgeruimd, is in de winter een paradijs voor dieren. Laat een hoek met takken en blad liggen als schuilplaats voor egels, hang vetbollen en pindasnoeren op voor vogels en zorg bij vorst voor een schaaltje vers water. Ook bessendragende heesters zoals vuurdoorn, hulst en viburnum zijn in deze maand een belangrijke voedselbron.

Checklist tuinklussen november

• Hagen, heesters, rozen, fruitstruiken en vaste planten planten (bij vorstvrij weer)
• Laatste bloembollen planten
• Loofbomen en zomerbloeiende heesters uitdunnen, voorjaarsbloeiers niet snoeien
• Gazon een laatste keer maaien en bladvrij houden
• Blad onder heesters en in de border laten liggen als bodembedekking
• Kuipplanten binnenzetten en potten inpakken
• Dahlia’s en gladiolen opgraven na de eerste vorst
• Knoflook planten en kleigrond spitten
• Vijver bladvrij houden en vissen niet meer voeren
• Buitenkranen afsluiten en gereedschap opbergen

Veelgestelde vragen over de tuin in november

Tot wanneer kun je planten in de tuin zetten?

Je kunt planten zolang de grond niet bevroren of verzadigd met water is. In een gemiddelde Nederlandse winter betekent dat vaak dat je in november, december en op zachte dagen in januari en februari gewoon kunt doorplanten.

Welke planten kun je in november nog planten?

Hagen, heesters, bomen, rozen, fruitstruiken, winterharde vaste planten, bodembedekkers en voorjaarsbloeiende bollen. Wintergevoelige planten zoals lavendel en sommige siergrassen plant je liever in het voorjaar.

Moet je de border in november terugknippen?

Nee, dat is niet nodig. Uitgebloeide stengels beschermen de plant tegen vorst en bieden voedsel en schuilplekken voor vogels en insecten. Ruim de border op in februari of maart.

Kun je in november nog gras maaien?

Ja, zolang het gras groeit en het droog is. Maai op een iets hogere stand dan in de zomer en maai nooit als het gras bevroren of erg nat is.

Bekijk wat er in de andere maanden te doen is in de volledige tuinkalender, of ga verder met de tuinkalender voor januari.