Tuinkalender januari

Januari is de rustigste maand in de tuin. De meeste planten zijn in winterrust en de dagen zijn kort. Toch is dit het perfecte moment om vooruit te kijken: je ziet nu precies hoe de structuur van je tuin eruitziet, welke plekken leeg zijn en wat je in het voorjaar wilt veranderen. In deze tuinkalender voor januari lees je welke tuinklussen je nu al kunt doen, van snoeien en planten tot het plannen van het nieuwe tuinseizoen.

Wat doe je in januari in de tuin?

In januari draait het vooral om controleren, beschermen en plannen. Er is weinig dat echt moet, maar op droge, vorstvrije dagen kun je al veel werk verzetten dat je in het drukke voorjaar tijd scheelt. Een goede vuistregel: werk alleen in de tuin als de grond niet bevroren of drassig is. Lopen en spitten op natte grond verdicht de bodem en dat merk je de rest van het jaar.

Tuin plannen en planten bestellen

Een kale wintertuin laat genadeloos zien waar het aan ontbreekt. Loop eens een rondje en maak foto’s vanuit het raam. Waar mist structuur? Welke border kan wel wat wintergroen gebruiken? Dit is het moment om een beplantingsplan te maken en nieuwe planten uit te zoeken.

• Zoek planten op basis van standplaats, grondsoort en bloeitijd met de plantzoeker.
• Kies voor elk seizoen iets dat bloeit of opvalt, zodat de tuin ook volgend jaar januari iets te bieden heeft.
• Bestel zaden voor de moestuin en eenjarige bloemen op tijd, voordat populaire rassen uitverkocht zijn.

Planten in januari

Ook in januari kun je planten, zolang de grond niet bevroren is. Vooral hagen, heesters en bomen met kale wortel en kluit kunnen nu goed de grond in. Ze zijn in rust en hebben tot het voorjaar de tijd om nieuwe wortels te vormen.

• Hagen: beuk, liguster en taxus kun je bij zacht weer planten. Bekijk alle haagplanten.
• Heesters en fruitstruiken: heesters en fruitstruiken zoals bessen en frambozen.
• Winterbloeiers: januari is de maand van toverhazelaar (Hamamelis), winterjasmijn, winterheide en kerstroos (Helleborus). Plant ze op een plek waar je ze vanuit huis ziet.

Kun je door vorst niet direct planten? Zet planten in pot dan op een beschutte plek tegen de muur en bescherm de pot tegen bevriezing tot je ze kunt planten.

Snoeien in januari

Bij vorstvrij weer kun je in januari een aantal planten snoeien. Snoei nooit bij strenge vorst: het hout is dan bros en snoeiwonden herstellen slecht.

• Appel- en perenbomen: de winter is de beste tijd voor de vormsnoei van pitfruit. Haal dode, zieke en kruisende takken weg en houd het hart van de boom open, zodat er licht en lucht in komt.
• Druiven: snoei druivenranken in januari, voordat de sapstroom op gang komt. Later bloedt de plant sterk.
• Loofbomen en hagen: grotere snoeiklussen aan loofbomen en een stevige verjongingssnoei van loofhagen kun je nu uitvoeren.
• Niet snoeien: steenfruit zoals kers en pruim snoei je in de zomer, omdat ze in de winter gevoelig zijn voor schimmelziektes. Ook voorjaarsbloeiers zoals forsythia en sering snoei je pas na de bloei.

Planten beschermen tegen vorst en sneeuw

Een laag sneeuw is geen probleem, sterker nog: sneeuw isoleert en beschermt planten tegen strenge vorst. Alleen zware, natte sneeuw kan takken van coniferen, hagen en bamboe laten afbreken. Schud die voorzichtig af.

• Controleer of kuipplanten buiten nog goed ingepakt staan en of de wortelkluit niet te nat wordt.
• Geef wintergroene planten in pot op vorstvrije, droge dagen af en toe wat water. Bij vorst kunnen ze geen vocht opnemen en drogen ze anders uit.
• Controleer binnen overwinterende kuipplanten en opgeslagen knollen op schimmel en ongedierte.

Gazon in januari

Het gazon heeft in januari nauwelijks onderhoud nodig. Loop er niet overheen als het bevroren of erg nat is, want dan ontstaan er kale plekken en verdichte grond. Gras zaaien heeft in januari geen zin: de bodem is te koud om te kiemen. Wacht daarmee tot april. Ligt er veel mos? Noteer de plekken alvast, zodat je in het voorjaar gericht kunt verticuteren en bemesten.

Moestuin in januari

Buiten valt er in de moestuin nog weinig te zaaien, maar binnen kun je aan het einde van de maand al beginnen.

• Oogst winterharde groenten zoals boerenkool, spruitjes, prei, pastinaak en winterpostelein.
• Zaai eind januari paprika, peper en aubergine binnen op een warme, lichte plek. Deze gewassen hebben een lange groeitijd nodig.
• Maak een teeltplan en houd rekening met wisselteelt: zet gewassen uit dezelfde familie niet elk jaar op dezelfde plek.
• Strooi bij zure grond kalk over de moestuin, zodat die voor het voorjaar kan inwerken. Bekijk ook onze grond en toebehoren.

Vijver in januari

Vriest de vijver dicht? Zorg dan voor een wak, zodat schadelijke gassen kunnen ontsnappen. Hak nooit een gat in het ijs: de schokgolven zijn schadelijk voor vissen. Zet een pan heet water op het ijs om een gat te smelten, of gebruik een ijsvrijhouder of luchtpomp. Vissen hoeven bij een watertemperatuur onder de 8 graden niet gevoerd te worden.

Vogels voeren en nestkastjes ophangen

In januari is voedsel schaars voor vogels. Hang vetbollen, pinda’s en zaden op en zorg voor vers water als het vriest. Hang ook alvast nestkastjes op of maak bestaande kastjes schoon. Vogels gaan vanaf februari op zoek naar een nestplek, dus nu ophangen geeft ze de tijd om aan het kastje te wennen.

Gereedschap en tuin onderhouden

Gebruik koude of natte dagen om je spullen in orde te maken. Slijp en olie snoeischaren, maak spades en harken schoon en laat de grasmaaier nakijken. Ook schuttingen, pergola’s en tuinmeubels kun je nu repareren, nu er geen planten in de weg staan. Vervangen of aanvullen? Kijk bij tuingereedschap.

Checklist tuinklussen januari

• Tuin bekijken en een beplantingsplan maken
• Zaden en planten voor het voorjaar bestellen
• Hagen, heesters en bomen planten bij vorstvrij weer
• Appel, peer en druif snoeien
• Zware sneeuw van coniferen en hagen schudden
• Kuipplanten en opgeslagen knollen controleren
• Paprika en peper eind januari binnen zaaien
• Wak in de vijver houden bij vorst
• Vogels voeren en nestkastjes ophangen
• Gereedschap schoonmaken en slijpen

Veelgestelde vragen over de tuin in januari

Kun je in januari planten?

Ja, zolang de grond niet bevroren is. Hagen, heesters, bomen en fruitstruiken kun je in januari prima planten. Ze zijn in rust en wortelen tot het voorjaar rustig in.

Wat kun je in januari snoeien?

Appel- en perenbomen, druiven, loofbomen en loofhagen. Snoei niet bij strenge vorst en laat steenfruit en voorjaarsbloeiers met rust.

Kun je in januari gras zaaien?

Nee, de bodem is te koud. Graszaad kiemt pas goed bij een bodemtemperatuur van ongeveer 8 tot 10 graden. Wacht daarom tot april of mei.

Wat kun je in januari zaaien?

Binnen kun je eind januari paprika, peper en aubergine zaaien. Buiten zaaien heeft nog geen zin.

Bekijk wat er in de andere maanden te doen is in de volledige tuinkalender, of ga verder met de tuinkalender voor februari.